Tüm ezilmiŞ toplumların üstüne bir güneŞ gibi doĞmuŞ ve örnek alınmıŞ Yüce Atatürk’e İzmir’de İzmir’lilerce gösterilerek sürekli
canlı tutulan sevginin de açıklaması bu Şekildedir. Türkiye’de ilk kez İzmir’de, Konak Belediyesinin 10 Kasım’da 2400 kiŞiyle oluŞturduĞu canlı Atatürk tablosu içinde yer alabilmek için, istenilenden en az üç misli daha fazla gelmiŞ insanların o gün nasıl
ısrarcı olduklarını unutamıyorum. Atatürk’ü unutturmak isteyenler, mutlaka hüsrana uĞrayacaklardır. Ben, günümüzde her zamankinden daha coŞkulu bir Şekilde, Atatürk Sevgisinin denizler kadar engin ve denizler kadar coŞkun olarak geliŞtiĞini ve en önemlisi artık Atatürk’ün İzmir’de daha iyi anlaŞıldıĞını, eserlerinin açıkça ve bilinçlice savunulduĞunu görmenin mutluluĞu içindeyim.Tesadüfen aynı yılda ve aynı günde hayata veda etmiŞ olan Yazar-Bestekar-Şair ve eĞitimci RüŞtü ŞardaĞ ile yaŞamını her zaman kalemiyle kazanmıŞ,AraŞtırmacı-Gazeteci ve Kıbrıs Gazisi Akın Kıvanç’ı 17’nci
yokluk yıdönümlerinde Narlıdere Sahil Kabristanı’nda ard arda andık. İzmir’de 40 yıl
önce Tiyatro Duayeni Suat TaŞer ve Kütüphaneci-EĞitimci Ruhi Mutlu ile birlikte
ilk “Amatör Tiyatro Okulunu” kuran ve oluŞturduĞu “Merhaba Gösteri TopluluĞu”
aracılıĞıyla on binlerce İzmir’liyi ilk kez tiyatro ile tanıŞtırmıŞ, Emsalsiz Tiyatro
Kuramcısı Sabri Günay Akarsu’yu 30’ncu ölüm yıdönümünde andık. 4 Aralık’da
İzmir’li Bestekar Rakım Elkutlu’yu 62’nci ölüm yıldönümünde AltındaĞ Kokluca
Kabristanı’nda anacaĞız. 5 Aralık’ta “Kadınlarımıza Seçme ve Seçilme Hakkı”nın
veriliŞinin 78’nci yıldönümü bir çok etkinlikle kutlayacaĞız. Yine 5 Aralık’ta 5’nci ölüm
yıl gününde HeykeltıraŞ Prof. Dr. Tankut Öktem’i İzmir’deki eserlerini gezerek
anacaĞız. 6 Aralık’ta ise müstesna ses ve sanat güneŞimiz Zeki Müren’in 81’nci yaŞ
gününü adına düzenlenen konserleri izleyerek anacaĞız. Hatıralar Hayal Oldu, Canım
İzmir, Ya Mustafa, Deniz ve Mehtap gibi Türkçe sözlü Şarkılarının yanı sıra, ölümünden 44
yıl geçmiŞ olmasına raĞmen bugün hala Dünya müzik repertuarında eserleriyle deĞerini
koruyan, sürekli olarak; sevildikçe sevilen, Avrupa’da her fırsatta yepyeni albümleri
yayınlanıp listelerde olan, en unutulmaz Müzik, Ses ve Sinema sanatçımız Dario Moreno,
500’ün üzerinde Şarkısıyla Dünya’nın en çok tanınan ve bilinen Türkiye’li İzmir’li Musevi
Ses Sanatçısıdır. İzmir’li Dario Moreno için İzmir’li hemŞehrileri, sanatçı dostları ve
hayranları olarak; onu unutturmama uĞraŞımızı israrla sürdürüyoruz. Her yıl 2 kez mutlaka
törenlerle anıyoruz. Dario Moreno için ölüm yıldönümü olan tüm 1 Aralık’larda KarataŞ’ta
adını taŞıyan Dario Moreno SokaĞı’nda onun ruhunu Şad etmek için, çok sevdiĞi “İzmir
Lokması”ndan döktürüp, daĞıtıyoruz. Enstrümanını kapıp gelen İzmir’li sanatçılarımızın
eŞliĞinde kendi kendine oluŞan dev bir koro ile Dario Moreno Şarkılarını söylüyoruz. 2 Nisan
doĞumlu Dario Moreno için bu yıl da; 5 Nisan 2012 PerŞembe akŞamı, E.Ü. Atatürk Kültür
Mrk.’de görkemli bir 91’nci YaŞ Günü etkinliĞi de düzenlemiŞtik. Dario Moreno’nun İzmir
Sevgisiyle özdeŞleŞmiŞ ve onun Şarkılarıyla büyümüŞ yüzlerce İzmir’linin Dario Moreno
Şarkılarıyla bütünleŞtiĞi, tek kelimeyle muhteŞem bir gece yaŞamıŞtık. DoĞrusunu isterseniz;
Ben, bu etkinliĞin bu kadar ilgi göreceĞini önceden tahmin edemiyordum. Konak
Belediyesi’nin ve Hakan Tartan’ın destekleriyle demek ki iyi çalıŞmıŞız.. Dario Moreno gibi
evrenselleŞmiŞ bir Dünya Starının 91’nci yaŞ gününü kutlamak kolay iŞ deĞildir. Sorumluluk
ve sorumlulukla birlikte bilgi ve birikim ister. Sancar Maruflu olarak Ben; Babam ve Ailem
aracılıĞıyla Dario Moreno’yu çok küçük yaŞlardan beri tanıma mutluluĞunu yaŞayanlardanım.
Onun deĞerini ve önemini maalesef o öldükten sonra anlayabildim. Onu tanımıŞ olma
mutluluĞum ancak o öldükten sonra bir onur ve gurur haline dönüŞtü. İzmir’e her geliŞinde,
KarŞıyaka Şehit Celal Bey Asfaltı (1688 Sokak)’da bulunan 26 numaralı tarihi cumbalı
evimize, mutlaka sabah kahvaltısı yapmak üzere gelirdi. “Abisi” diye seslendiĞi Babam Cevat
Ziya Maruflu’ya takılırdı. ŞakalaŞırlardı. Babam, Dario’nun küçük yaŞta yitirdiĞi Babası’nın
Germencik Orman İŞletmesi’nden AmiriymiŞ. Dario’nun Babasının ölümünü yaŞamıŞ.
Dario’nun öz Halasını Germencik’ten, öz Anneannesini ise İkiçeŞmelik’de ki Kahraman
SokaĞından çok iyi tanıyan Anneannem AyŞe Cansoy Hanımla; Dario, Yahudice konuŞarak,
ŞakalaŞırlardı. Çocukluk yıllarında bana en güzel hediyeleri Dario AĞabeyim getirmiŞti.
İtalyan aĞız mızıkamla, Fransız Mandolinimle, İspanyol Kastanyetlerimle ve kitaplarımla,
çocukluĞumda mahalle arkadaŞlarıma çok hava atmıŞtım. Dario Moreno’nun öldüĞü 1968
yılında Ben 21 yaŞındaydım. Onun son 5 yılını çok net hatırlıyorum. Ancak o yıllarda onun
sanatını, kültürünü ve müzik anlayıŞını anlayamadıĞım ve onu o günlerde deĞerlendirip,
keŞfedemediĞim için kendime çok kızıyorum. O yıllarda ne teyp vardı. Ne de “CD
çalar”vardı… Evimizde çoĞu kimsede olmayan, radyomuzla bütünleŞmiŞ,ellili ve altmıŞlı
yılların Şartlarına göre, bayaĞı kıymetli olan ”pikap”denilen bir gereçimiz vardı. Dario
Moreno’nun 6 tanesi 78’lik, 4 tanesi 45’lik olan taŞ plaklarını dinlerdik. Bazen de Ankara ve
İstanbul radyolarından önceden bilgilendirildiĞimiz radyo programlarını dinlerdik. Fecri
EbcioĞlu, Sezen Cumhur Önal gibi o dönemin en ünlü radyocuları, mükemmel
programlarıyla bizlere Dario Moreno’yu anlatırlardı. Şarkılarını dinletirlerdi. Anneannem,
Dario Moreno’nun İzmir’de olduĞu günlerde onun sadece sabah kahvaltısına geleceĞini
bildiĞi halde onun çok sevdiĞi zeytinyaĞlı enginar dolması, taze bakla, asma yapraĞı sarması,
kuzu etli araka, peynirli kabak mücveri ve ıspanaklı- kıymalı börek gibi yemeklerden yapardı.
Dario Moreno’nun katıldıĞı sabah kahvaltıları geç saatlere kadar çok güzel sohbetlerle
geçerdi. Çok iyi hatırlıyorum; Yılda 2 kez mutlaka gerçekleŞen bu birlikteliklerde; Annemler,
komŞuları Kaymakam Bedri(İlhan) Bey ile Memnune Hanım’ın oĞulları olan ve KarŞıyaka’lı
Eczacı Kenan Bey’in de yeĞeni olan “Attila” dan sık sık bahsederler, Dario Moreno’ya hep
onu sorarlardı. Sonradan anladım ve öĞrendim ki; adı sık sık geçen “Attila”, yıllar sonra
İzmir’de Demokrat İzmir Gazetesi’ni yönetirken yakınlaŞma fırsatını bulduĞum ve Aile
iliŞkilerimiz nedeniyle dost olduĞumuz, “Attila İlhan”mıŞ.MeĞer Dario Moreno ile Attila
İlhan, Paris’ten birbirlerini tanıyorlarmıŞ. Dario Moreno, İzmir’e gelip gittikçe Attila İlhan’ın
ailesine ve dostlarına da onun iyilik ve güzellik haberlerini ve hediyelerini getiriyormuŞ.
Attila İlhan’ın kardeŞi Cengiz İlhan’ın evinde Dario Moreno’nun bizzat elyazısıyla imzalamıŞ
olduĞu çok özel plak albümleri ve Dario resimleri vardı. İnŞallah ailesi fark etmiŞ ve koruma
altına almıŞtır. Bir sır küpü olan Attila İlhan’ı İstanbul Divan Pastanesi’nde ki bir
sohbetimizde, Dario Moreno konusunda sıkıŞtırmıŞtım. Bana bazı önemli bilgileri vermek
zorunda kalmıŞtı. Jezebel Şarkısının sözlerinin bile Attila İlhan’ın olduĞunu öĞrenmiŞtim.
Dario Moreno, tam anlamıyla bir sevgi ve hoŞgörü insanıydı. İnsanlara yardımcı olan, Paris’e
gelip giden Türklere daima destek olmuŞ, gerçek bir vatanpervermiŞ. Attila İlhan’ın da ifadesi
ve anlattıkları böyleydi. Sonradan öĞrendim ki; Ölümünden sonra Dario Moreno ile ilgili
Türkiye’de yapılmıŞ bazı güzelliklerin ve yayınlanmıŞ sayısız güzel yazının ardında Attila
İlhan var… Ne acıdır ki; Türkiye’de günümüzde gerçek anlamda Dario Moreno’yu anlatan
bir kaynak ya da saĞlıklı belgeler yok. TRT’nin muhteŞem arŞiv olanaklarıyla yaptıĞı en son
film de bana göre çok eksik ve yetersiz. Dario Moreno’yu ancak Fransa’da, İspanya’da,
İtalya’da, Avusturya’da ve İngiltere’de hakkında yazılmıŞ yazılardan, filmlerden, kiliplerden
ve yapılmıŞ röportajlardan öĞrenmemiz mümkün. Dario Moreno ile ilgili bir Şeyler, hatta çok
Şeyler yapmak isteyen, kitap ya da film çekmek isteyen çok kiŞi ve grup var. Beni de
arıyorlar. Ancak ve maalesef doyurucu bilgilere ulaŞamadıkları için yetersiz kalıyorlar.
Aslında biz İzmir olarak çok güzel bir fırsatı 22 yıl önce yakalamıŞtık. Doksanlı yıllarda İzmir
BüyükŞehir Belediyesi’ne Belediye BaŞkanı Sayın Yüksel Çakmur’un özel talebi
üzerine, “Dario’yu anma amaçlı güzel bir “Halkla İliŞkiler Organizasyon Projesi”
hazırladık. “Dario Moreno’nun 70’nci DoĞum Gününü” müthiŞ etkinliklerle kutladık.
KarataŞ’ta Dario Moreno’nun Annesi Madam Roza’nın bir süre oturduĞu, Dario Moreno’nun
da arada sırada uĞrayıp kaldıĞı, Şimdiki tarihi İzmir Evi’nin de bulunduĞu, Asansör’e çıkan
sokak’a Yüksel Çakmur tarafından, “Dario Moreno SokaĞı” adı verildi. Dario Moreno’ların
evinin duvarlarına açıklayıcı levhalar astık. İlk kez İzmir’de İzmir BüyükŞehir Belediyesi
tarafından AraŞtırmacı- Gazeteci-Yazar YaŞar Aksoy’a ciddi bir kitap çalıŞması yaptırtıldı.
Yaratılan bu güzel eser ilk kez İzmir’de kitaplaŞtırılmıŞ “Dario Moreno ve Asansör Kitabı”
oldu. İmza töreninin ardından İlgililere daĞıtılmıŞtı. Bandolu, mızıkalı, napolitan gruplarında
müzik yaptıkları, MuhteŞem bir açılıŞ, Şahane bir Suavi Konseri, Mükemmel bir Nükhet Duru
ve DoĞan Canku gecesi yaŞandı. O günlerin Kanal Ege Genel Md. Erol YaraŞ ile TansaŞ
Genel Md. Nusret Tuncer’in üstün hizmet ve gayretleriyle ve en önemlisi Yüksel Çakmur’un
inançlı çabalarıyla kurucusu olduĞum HisdaŞ Halkla İliŞkiler Grubu olarak sonradan bize bir
de meslek ödülü kazandıran, evrensel atılım ve etkinlikler dizini gerçekleŞtirdik. Ancak her
iŞte olduĞu gibi bu baŞarının da İzmir olarak geri beslenimini yakalayamadık. Hiç unutmam;
etkinlikler sırasında ki Asansör Gecesi’nde Merhum Tekin Çullu’nun aracılıĞıyla tanıŞtıĞım,
Fransa Paris’de yaŞayan Uluslar arası bir Türk EĞitimci Prof.Dr.Fahrettin Petek, bana
olaĞanüstü bilgilerle Dario Moreno’nun Dünyadaki kalıcılıĞını ve sanatsal gerçeĞini
anlatmıŞtı. Sonradan Attila İlhan’ın da yakın Dostu olduĞunu bizzat Attila İlhan’dan
öĞrendiĞim Fahrettin Petek’den de maalesef yararlanamadık. Allahtan Dario Moreno’nun
hayatta olan tek akrabası Kaden Galenti ile sık sık konuŞuyorum. 2 ay önce yitirdiĞimiz Dario
Moreno ile aynı adı taŞıyan yeĞeni de saĞlıklı olduĞu günlerde Dario’yu Bana bazı ayrıcalıklı
özellikleriyle anlatmıŞtı. Dario Moreno ile aynı yaŞta olan Alber Zibil ile İsrael Sadi de
Dario’yu deĞiŞik yönleriyle anlatacak güçteler. Henuz geç kalınmıŞ deĞil. İstenirse; Kültür
BakanlıĞının ilgi ve destekleriyle güzel ve iyi Şeyler yapılabilir. Biz; Dario Moreno’yu
özellikle 1973 yılından bu yana, ancak 44 yıl süreyle unutturmamaya, yaŞatmaya çalıŞıyoruz.
Sanatçıları özendirmek için her yıl “Dario Moreno Ödülleri” veriyoruz. Bu yıl da bunu yaptık.
Dario Moreno’suz geçen günlerinde onu hiç unutmayıp daima yaŞatmıŞlar salonları
dolduruyorlar.. Oturacak yer bulamayanlar merdivenlerde oturuyorlar. Ya da ayakta
izliyorlar. Hakan Tartan’ın AçılıŞ KonuŞması’ndan sonra; Sancar Maruflu olarak Ben ve
Dario’yu tanıyanlar, Dario Moreno’nun yaŞamı ve sanatı hakkında konuŞmalar yapıyoruz.
2012’nin Dario Moreno Ödülü Sahipleri olan; Devlet Opera Sanatçısı, Sefarad MüziĞinin en
seçkin isimlerinden Linet Şaul ile Küba’lı Sanatçı Lorenza Mox ve de Oldies Müzik
Kültürü’nün tecrübeli sanatçısı, ünlü vokalist Nezih Karabiber ile Müzik Duayeni RuŞen
Özben “Dario Moreno’nun 91’nci DoĞum Günü Özel Konseri”ni ard arda güzel bir
sıralamayla sunmuŞlardı. Herkes son derece mutlu ve memnun olarak evine gitmiŞti. Dario
Moreno’yu onun adına, her yıl “Enternasyonal Napolitan Şarkı YarıŞması Festivali” ile
anmak ve yaŞatmak gibi vazgeçilmez bir idealimiz var. Hakan Tartan ile birlikte bu idealimizi
de gerçekleŞtireceĞiz. 40 yıldır, yılda iki kez Bıkmadan, Usanmadan İzmir’li HemŞehrimiz
Dario Moreno’yu andık. Onu çok sevdiĞimiz için İzmir’de özellikle unutturmamaya çalıŞtık.
Dünya çapında sanatçı olduĞu günlerde Fransa’da kazandıĞı uluslararası ödülü alırken
göĞsünden Ayyıldızlı BayraĞımızı çıkartarak Binlerce insana İzmir’li Türk olduĞunu
haykırmıŞtır.
İzmir, Tatlı ve Sevgili Şehrim,
Bir gün Şayet Senden Uzakta Ölürsem,
Beni Sana Getirsinler. Fakat Mezarıma Götürülürken,
Öldü Demesinler, Uyuyor Desinler, Tatlı İzmirim.
Dario Moreno, bu anlamlı sözleriye İzmir Sevgisini ve Vasiyetini açıklamıŞtır. Ancak 44
yıl önce tüm çabalarımıza raĞmen Dario’nun cenazesini İzmir’e getiremedik. İzmir’in
adını, fırsat bulduĞu her ortamda Dünya’ya duyurmuŞ Dario Moreno için, İzmiri Sevenler
Platformu olarak her yıl DoĞum Günlerinde ve Ölüm Yıldönümünde, “Hiçbir maddi
menfaat beklemeden” farklı aktiviteler düzenlemeyi sürdüreceĞiz.. 1 Aralık 44’ncü yıl
Anmasından sonra; 2 Nisan 2013 Salı AkŞamı, müstesna sanatçılarımız Linet Şaul, Lorenzo
Mox ile Nezih Karabiber’in ve yurt dıŞından misafir sanatçıların da katılımlarıyla, çok
özel bir “Dario Moreno 92’nci YaŞ Günü ŞenliĞi” düzenleyeceĞiz. Son 40 yıldır büyük
fedakarlıklarla, “Devletin bile yapamadıĞını” yaptık. Yapıyoruz. Tek isteĞimiz;Dario Moreno
en baŞta olmak üzere düzenlediĞimiz tüm etkinliklere beklediĞimiz ve hakkımız olan saygının
ve ilginin gösterilmesidir.
