Varılan noktada, uluslararası mal ticaretinin geleneksel yapısı deĞiŞmekte; ticaretin konusu emek aĞırlıklı sektörlerden yüksek teknoloji içeren ürünlere, AraŞtırma ve GeliŞtirmenin yoĞun olduĞu sektörlere kaymaktadır.
Ülkemiz, küresel ticarette yaŞanan bu geliŞmeleri yakından takip etmekte ve trendleri sadece izleyen deĞil, belirleyen bir ülke olma yolunda çalıŞmaktadır. 2002 yılında 36 milyar dolar olan ihracatını 2011 yılı sonu itibarıyla 135 milyar dolara ulaŞtıran Türkiye; hizmet ihracatını ise aynı dönemde 14 milyar dolardan 38,5 milyar dolara yükselmiŞtir. Hizmet ihracatının en önemli gelir kaynaklarından biri, yabancı öĞrencilerin ülkemizde yükseköĞretim görmeleridir. Ancak, Türkiye’deki mevcut üniversitelerin yükseköĞretimdeki küreselleŞmeden henüz pay alma noktasına gelemediĞi açıktır. Üniversitelerin yurtdıŞından öĞrenci çekecek bir stratejiye ihtiyacı vardır. Bugün yükseköĞretimde lider olan ülkeler yabancı öĞrencileri çekebilen ülkelerdir.
72 milyon nüfuslu Türkiye’de çoĞu birkaç devlet üniversitesinde olmak üzere sadece 15 bin civarında yabancı öĞrenci varken, global yükseköĞretimin en önemli ülkelerinden Amerika’da 575 bin, İngiltere’de 350 bin ve Avustralya’da 295 bin yabancı öĞrenci bulunmaktadır. KüreselleŞen ve her geçen gün karlı bir sektör olma yönünde ilerleyen yükseköĞretimden pay almak için üniversite sektörüne odaklanan İrlanda, Kanada, Yeni Zelanda, Çin, Malezya, Dubai, Singapur gibi ülkelerde de 650 bine yakın öĞrenci eĞitim görmektedir.
Global yükseköĞretim pazarında Çin ve Hindistanlı öĞrencilerin üstünlüĞü gözlemlenmektedir. 2010 yılı itibariyle 350 bin Çinli öĞrenci, 130 bin Hintli öĞrenci yurtdıŞında okumaktadır. Gelecek 20 yıl içinde Türkiye’nin 104 bin öĞrenci ile bu ülkeleri takip etmesi bekleniyor.
UNESCO YükseköĞretim Raporu’na göre dünyada 132 milyon yüksek öĞretim öĞrencisi söz konusudur. Bu rakamın 2025’e doĞru yüzde 50 artacaĞı tahmin edilmektedir. Bugün global bazda 2.7 milyon öĞretim öĞrencisi kendi ülkesi dıŞında bir ülkede eĞitim almaktadır. ÖĞrenci hareketliliĞinin her geçen gün artacaĞı ve öĞrencilerin öĞrenim sürelerini bir ülkede sabit bir binada ve aynı öĞretim kadrosu yerine çok uluslu, çok kültürlü, çok hareketli öĞretim üyesi ve esnek modül programlarla tamamlayacaĞı öngörülmektedir.
Asya, OrtadoĞu ülkeleri, Hindistan, Çin ve Afrika ülkeleri yurtdıŞına öĞrenci göndermede baŞı çekmektedir. Ülkemize de coĞrafi olarak nispeten yakın olan bu ülkeler global yükseköĞretime olan talebin yüzde 70’ini oluŞturmaktadır. Bu oranın üzerine Rusya, DoĞu Avrupa ülkeleri ile Kafkasları dahil edersek Türkiye’de üniversitelerin global kimlikle yeniden konumlanması, geleceĞi iyi yönetmesi ve uluslararası pazardan pay alması için fırsatlar bölgesinde yer aldıĞı bir gerçektir. Ancak, bu pazardan pay almayı hedefleyen bir yükseköĞretim stratejisi henüz tam oluŞturulamamıŞtır.
YükseköĞretim Kurumu tarafından yabancı öĞrenciler için merkezi sınav sisteminin kaldırılması gibi iyi niyetli çalıŞmalar ise, geçici çözümden ileri gidememiŞtir. Oysaki hemen yanı baŞımızdaki OrtadoĞu ve Kuzey Afrika ülkelerinin İslam kimlikli yükseköĞretim öĞrencileri, Amerika ve İngiltere’de karŞılaŞtıkları önyargılı göçmen politikaları ve vize sorunları nedeniyle gidecek yeni ülkeler aramaktadırlar.
Türk yükseköĞretiminin küreselleŞmesi, beyin göçü veren deĞil beyin göçü alan bir ülke olabilmesi ve üniversitelerimize önemli bir finansal kaynak yaratabilecek yabancı öĞrenci getirebilmesi için baŞarılı modellere bakmak gerekmektedir. Örnek model olarak Malezya, bundan on yıl önce 10 bin civarında olan yabancı öĞrenci sayısını bugün 100 bin civarına taŞıyabilmiŞlerdir. Bu sonuçlara ulaŞmak için birçok politikanın yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Sonuç olarak, bugün itibariyle Türkiye, 400 milyar dolarlık bir dünya yükseköĞretim pazarından pay alamamaktadır.
