Seçme sınavına hazırlanan bir adayın odaklanma kâbiliyetini geliŞtirdiĞini ve azimle uzun süre çalıŞmayı öĞrendiĞini kabul etmeliyiz. Çoktan seçmeli sınavın mantıĞı dahilinde bir miktar bilgi ve beceri kazandıĞı da söylenebilir. Öte yandan, özellikle müzik, resim, edebiyat, okuma, grup çalıŞması, sözlü sunum, münazara, araŞtırma, hitabet, yazarak kendini ifade etme, bilimsel deney ve gözlem yapma, proje çalıŞması, bilgisayar okur-yazarlıĞı, yorumlama, spor bilinci, çevre bilinci, liderlik, doĞa tutkusu gibi alanlarda artık lise eĞitimi verilemiyor, çünkü sınavda iŞe yaramadıklarından bunlarla uĞraŞmak bir zaman kaybı olarak görülüyor.
Lise eĞitimi öĞrencileri sorgulamaya, eleŞtiriye sevk etmeli, zihinlerini açarak merak etme ve öĞrenme hevesi uyandırmalı ve onları üretken kılmaya yönelmelidir. Tüm lise eĞitimi seçme sınavı etrafında ŞekillendiĞi için, bu anlayıŞa uymayan disiplinler ikinci plana atılıyor. Üstüne üstlük bu ruh hali üniversitelere sirayet edip eĞitim seviyelerini aŞaĞı çekiyor. Bu mahzurları kısmen de olsa gidermenin bir yolu var mı?
ÖĞrenci seçme sınavının içeriĞi lise müfredatı ile sınırlandırılmıŞtır. Asıl mahzur ise çoktan seçmeli olmasıdır, çünkü çoktan seçmeli sorular daha üstün bir kavrayıŞa ve anlayıŞa yöneltemez. Neticeye ulaŞırken yapılan muhakemeden hiç bir iz yoktur. ÖĞrenci seçme sınavında sorulması âdet olan bir metin analizini ele alalım. Burada bir paragraflık bir metin üzerine sorulan bazı soruların cevaplanması istenir. Bu kadar kısa bir metinde pek fazla Şey anlatmak mümkün deĞildir, sorular açık olmasın diye metnin yeterince karmaŞık seçilmesi gerekir. Oysa o paragraf daha uzun bir metnin, belki de bir makalenin ya da romanın bir parçasıdır. Peki, içinden pasajlar alacaĞımız bu metni önceden ilan edemez miyiz?
Öncelikle sınav içeriĞi lise müfredatı ile sınırlandırılmaktan vazgeçilebilir. Adayların sınava hazırlanmaları ise aylık çıkarılan bir dergi ile saĞlanabilir. Bu dergide iŞlenen konulardan da sınav soruları sorulur. Dergide bulunan metinler Matematik Dünyası, Tübitak Bilim-Teknik, Atlas vb. gibi düzenli yayınlardan
makaleler alınarak ya da 100 temel eser gibi daha hacimli kaynaklardan uzun pasajlar iŞlenerek oluŞturulur. Adaylar eserin tümünü okumaya ve dergileri izlemeye teŞvik edilir. ÖĞrenci seçme sınav içeriĞinin tamamıyla önceden belirli olması, adayları daha lise I'den itibaren hazırlanmaya itmekte ve lise eĞitimini baltalamaktadır. Oysa bu planda sınav içeriĞi deĞiŞken olduĞundan lise eĞitiminin ilk seneleri hiç etkilenmeyecektir, aksine lise eĞitiminin asıl iŞlevine odaklanması temin edilecektir. Bu sayede liselere eski itibarı iade edilmiŞ olacaktır ve seçme sınavı nedeniyle dıŞlanan ve önemsenmeyen disiplinler de lise eĞitiminde hak ettikleri yeri alacaktır.
Bu planda öngörülen sınava hazırlanmak isteyen aday, önünde yüzbinlerce sorucuk içeren "soru bankaları" olmadıĞı için, sınav dergisini ve iŞaret ettiĞi kaynakları gerçekten etüt etmek ve özünü anlamak mecburiyetinde kalacaktır. Bunun için de, artık lise eĞitiminde verilemediĞinden Şikayet ettiĞimiz okuma, araŞtırma, sözlü sunum, yazarak kendini ifade etme, tartıŞma gibi yöntemleri kullanmak ve öĞrenmek durumunda kalacaktır.
